Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu o anda yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler çünkü gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi değildir; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve ölçütleri önceden netleştirmek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip hüküm vermek sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla hafif ama net gelir tabii ki bu sıralama her üründe birebir geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada gizlidir. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu yüzden yavaş ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe tonlar baskın olabilir gerçekten ısınmış yaprak asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle keskin olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek için nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir ve aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman aynı ışık ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu kişi için işe yarar bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı kılar. 1 hafif notayı, 5 de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır böylece dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas neye benzer gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden yakın bir not alabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı vermeden önce birkaç nefes yapmak şarttır diğer taraftan yarım puanlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül hattının düzgün gitmesini da gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk öne çıkar gerçekten ince çubuklarda ısı artışı çok daha çabuktur. Petit royales nasıl içilir gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz yanma temposu ise aromayı hemen etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş gelir ama aromalar daha geç belirir hem de bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres nasıl içilir gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur kılar ama şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda denerken önce inceyi ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat ince olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki ara zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki kanaldan gelir: dildeki his ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta küçük gelse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi dudaktan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak retrohale yöntemidir örneğin ılık bir nefes kokuyu daha geniş gösterir. Robusto formunda puro benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar güvenilir olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır sert bir nefes de narin tonları siler. Yoğunluk dilde zayıf ama koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar için önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak doyduğunda yoğunluk olduğundan zayıf hissedilir üstelik öğün arasında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir damak en güçlü notayı dahi silik gösterir. Sade kahve kakao notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları gölgeler ayrıca buzlu sıvılar damağı duyarsızlaştırır ve aroma hissini düşürür. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net görünür bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası korur gerçekten yoğun şekerli içecekten sonra keskin notalar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında içim kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir tonunu hızla ortaya koyup sona erer çünkü geçiş dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek çubuktan daha sağlam izlenim sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince denemek daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü küçüldükçe tat katmanı daralır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz yani her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ve zaman algıyı etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden basit bir not defteri açmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne geri dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ile not deftere girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü ahşap tonu gibi bir not yeterli olur. Sonradan okunduğunda net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; yoğunluk de notaların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde hareket etmek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve tonunu net taşıyabilir mesela ağır bir içim sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem tonunu yüksek tutar üstelik ağır bir duman aromasız de kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında aroma ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, aroma izlenimini en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu sebeple ortam şartlarını da deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda de çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır sıcaklık ise yaprağın ısınma hızını değiştiren başka bir değişkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru görülür değerlendirme günü seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları azaltır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla odadaki hava veya esinti olur. Tadımı hep benzer koşullarda yapmak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış yapısı şaşar.